Dé oplossing voor België is een unitaire reset

De Jongliberalen zijn voorstander om federaal België grondig te hervormen, maar niet van een unitaire staat. Daarnaast willen wij als organisatie het vrije denken aanmoedigen. Daarom publiceren we ook dit opiniestuk van ons bestuurslid Bjarni Deschuytter.

Premier Bart De Wever zoekt naar 10 miljard euro om de begroting te proberen rechttrekken. Te midden van deze loodzware gesprekken dropte hij een communautair bommetje: "Het land raakt niet uit de problemen zonder een grondige staatshervorming." Zijn diagnose is correct. De opeenvolgende staatshervormingen hebben de federale staat volledig uitgekleed. Alle grote facturen, pensioenen, gezondheidszorg, defensie en rentelasten, bleven immers op het federale bord liggen. Daar staat tegenover dat de deelstaten hun inkomsten normaal gezien comfortabel veiligstellen via automatische dotaties. De stroeve Vlaamse onderhandelingen van de afgelopen dagen maken pijnlijk duidelijk dat ze desondanks de gulle transfers hun financiën niet op orde krijgen.  Maar waar De Wever zijn diagnose klopt, slaat zijn klassieke roep om meer regionalisering de bal volledig mis. De oplossing voor onze financiële en politieke verlamming is niet een verdere splitsing, maar de radicale reset naar een unitair België.

Dat onze huidige staatsstructuur niet werkt, bewijst de geschiedenis. Al twintig jaar sinds de laatste begroting in evenwicht onder premier Verhofstadt proberen regeringen de gaten te dichten door wat te morrelen in de marge, zonder het begrotingstekort ooit naar nul te krijgen. Dit is het directe gevolg van de huidige staatsinrichting.  We torsen een loodzware structuur van zes parlementen, zes regeringen en meer dan 500 parlementsleden en ministers.

We torsen een loodzware structuur van zes parlementen, zes regeringen en meer dan 500 parlementsleden en ministers.

Hoe absurd die structuur in de praktijk is, merk je meteen wanneer je je vijftien kilometer rond Brussel verplaatst, je doorkruist al snel drie gewesten en ervaart zo het beleid van drie verschillende ministers. Dat is de absolute definitie van inefficiëntie. Een land met amper 12 miljoen inwoners heeft behoefte aan slagkracht: één fiscaal beleid, een eengemaakte arbeidsmarkt en één vergunningskader. Die slagkracht vereist één parlement en één regering.

Het klassieke tegenargument is evident. Vlaanderen stemt overwegend centrumrechts, Wallonië links en de unitaire staat liep decennialang precies op die onoverbrugbare verschillen vast. In de jaren zeventig geloofde men oprecht in het dogma “wat we zelf doen, doen we beter”. Vijftig jaar later bewijzen aanhoudende crisissen rond stikstof, de put van Oosterweel en de kelderende onderwijscijfers in Vlaanderen dat regionale bevoegdheden absoluut geen garantie zijn voor bestuurlijke daadkracht. Die regionale superioriteitsmythe is helemaal doorprikt. De burger verlangt immers niet naar méér autonomie, maar naar een overheid die problemen oplost, ongeacht het niveau waarop dat gebeurt.

De echte miljardenwinst zit in de fundamentele slagkracht van één eenduidig beleid.

Als de premier dus écht de begroting op orde wil krijgen, is nationale politieke eenmaking de uitweg. Dat we daarmee besparen op een paar parlementen, administraties of kabinetten is mooi meegenomen, maar daar schuilt niet de werkelijke financiële en economische winst. Op een begrotingstekort van tientallen miljarden is dat hooguit een afrondingsfout. De echte miljardenwinst zit in de fundamentele slagkracht van één eenduidig beleid. Een unitaire staat creëert een eengemaakte arbeidsmarkt die de Waalse werkloze zonder institutionele drempels of bevoegdheidsruzies naar de Vlaamse knelpuntvacature leidt. Het zorgt voor een uniform fiscaal kader en één vergunningsbeleid dat opnieuw buitenlandse investeerders aantrekt, in plaats van hen af te schrikken met een kafkaiaans kluwen van drie concurrerende regelsystemen.

Met de naderende 200ste verjaardag van België staan we op een cruciaal kruispunt in de communautaire geschiedenis van ons land. We hebben de keuze uit twee wegen: ofwel gaan we de kant op van de status quo, wat door ideologisch geïnspireerde staatshervormingen onvermijdelijk leidt tot nog meer versnippering en blokkeringen, ofwel kiezen we voor een echte oplossing. Als we onze welvaart willen beschermen en de staatsfinanciën duurzaam op orde willen krijgen, moeten we het communautaire taboe durven doorbreken. Eén land, één regering, één parlement en een unitaire reset.